เนื้อหาบทความ
ธุรกิจขายดีไม่ได้หมายความว่าจะมีเงินสดเหลือเสมอไป เพราะบางครั้งเราขายสินค้าไปแล้ว แต่ลูกค้ายังไม่ได้จ่ายเงิน ขณะที่ธุรกิจต้องจ่ายค่าสินค้า เงินเดือนพนักงาน และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ตามกำหนด
นี่คือเหตุผลว่าทำไมบางธุรกิจจึงมีกำไร แต่กลับมีเงินไม่พอใช้
ปัญหานี้แก้ไขได้ง่ายขึ้น หากเจ้าของธุรกิจรู้ว่า เงินจะเข้าวันไหน ต้องจ่ายเงินวันไหน และจะเหลือเงินเท่าไรในแต่ละสัปดาห์
ขายดี มีกำไร แต่ทำไมเงินไม่พอใช้?
ลองนึกภาพว่าเราเปิดบริษัทขายสินค้าแห่งหนึ่ง
เดือนนี้ขายสินค้าได้ 500,000 บาท และเมื่อหักต้นทุนกับค่าใช้จ่ายทั้งหมดแล้ว เหลือกำไร 100,000 บาท
ฟังดูเหมือนธุรกิจกำลังไปได้ดีใช่ไหม?
แต่ปัญหาคือ ลูกค้าบางรายยังไม่จ่ายเงิน เพราะเราขายสินค้าแบบให้เครดิต เช่น ให้ลูกค้าจ่ายภายใน 30 วัน
ในขณะเดียวกัน ธุรกิจต้องจ่ายเงินให้ผู้ขายสินค้าและพนักงานก่อน
จึงเกิดสถานการณ์ที่ว่า
ขายสินค้าได้แล้ว แต่ยังไม่ได้รับเงิน ขณะที่รายจ่ายรอไม่ได้
นี่คือความแตกต่างระหว่างคำว่า "กำไร" กับ "เงินสด"
- กำไร คือ เงินที่เหลือจากรายได้เมื่อหักต้นทุนและค่าใช้จ่ายตามหลักบัญชี
- เงินสด คือ เงินที่ธุรกิจมีอยู่และสามารถนำไปจ่ายได้จริง
ธุรกิจจึงอาจมีกำไร แต่ยังมีเงินสดไม่พอจ่ายค่าใช้จ่ายที่ถึงกำหนด
อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างกำไรกับกระแสเงินสดได้จาก BDC
ตัวอย่าง: บริษัทมีกำไร 100,000 บาท แต่เงินกลับไม่พอ
สมมติว่าเรามีธุรกิจขายสินค้า โดยดูผลการดำเนินงานในช่วง 4 สัปดาห์
บริษัทมีเงินในบัญชีธนาคารอยู่แล้ว 200,000 บาท
ในช่วงนี้ บริษัทขายสินค้าได้ 500,000 บาท แต่ลูกค้าจ่ายเงินมาเพียง 200,000 บาท ส่วนอีก 300,000 บาทจะจ่ายในเดือนถัดไป
ขณะที่บริษัทมีรายจ่ายดังนี้
| รายการ | จำนวนเงิน |
|---|---|
| เงินในบัญชีตอนเริ่มต้น | 200,000 บาท |
| เงินที่ได้รับจากลูกค้า | +200,000 บาท |
| จ่ายเงินซื้อสินค้า | −300,000 บาท |
| จ่ายเงินเดือนและค่าใช้จ่ายอื่น | −100,000 บาท |
| จ่ายคืนเงินต้นเงินกู้ | −50,000 บาท |
| เงินคงเหลือตามแผน | −50,000 บาท |
เมื่อคำนวณกำไรจากยอดขาย 500,000 บาท หักต้นทุนสินค้า 300,000 บาท และค่าใช้จ่าย 100,000 บาท บริษัทจะมีกำไร 100,000 บาท
แต่เมื่อดูเงินที่เข้าและออกจริง กลับพบว่าเงินไม่พออีก 50,000 บาท
ตัวเลขติดลบนี้หมายถึง บริษัทต้องหาเงินมาเพิ่ม หรือปรับแผนการจ่ายเงิน ก่อนถึงวันครบกำหนด
ส่วนการจ่ายคืนเงินต้นกู้ 50,000 บาท แม้จะทำให้เงินในบัญชีลดลง แต่ไม่ได้นับเป็นค่าใช้จ่ายในการคำนวณกำไร
หมายเหตุ: ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ เพื่อให้เข้าใจความแตกต่างระหว่างกำไรกับเงินสด โดยยังไม่รวมเรื่องภาษีและรายการทางบัญชีอื่น ๆ

วิธีป้องกันปัญหาเงินไม่พอใช้สำหรับ SME
เจ้าของธุรกิจไม่จำเป็นต้องเริ่มจากโปรแกรมราคาแพง เพียงใช้ Excel หรือ Google Sheets ทำตารางรับเงินและจ่ายเงินล่วงหน้าก็สามารถช่วยให้เห็นปัญหาได้
ลองเริ่มจาก 5 ขั้นตอนต่อไปนี้
1. เช็กก่อนว่าตอนนี้บริษัทมีเงินเท่าไร
เริ่มจากดูยอดเงินในบัญชีธนาคารทุกบัญชีของบริษัท รวมถึงเงินสดที่มีอยู่
จากนั้นตรวจว่าเงินส่วนไหนมีภาระต้องจ่ายอยู่แล้ว เช่น เงินที่เตรียมไว้จ่ายภาษีหรือค่าใช้จ่ายที่กำลังจะถึงกำหนด
สิ่งสำคัญคืออย่าดูเพียงยอดเงินในบัญชีแล้วคิดว่าสามารถนำไปใช้ได้ทั้งหมด
2. จดว่าลูกค้าจะจ่ายเงินให้เราเมื่อไร
ธุรกิจที่ขายสินค้าแบบให้เครดิต ควรมีรายการติดตามเงินที่ลูกค้ายังไม่ได้จ่าย
ตัวอย่างเช่น
- ลูกค้า A ต้องจ่าย 50,000 บาท วันที่ 10
- ลูกค้า B ต้องจ่าย 80,000 บาท วันที่ 15
- ลูกค้า C ต้องจ่าย 120,000 บาท วันที่ 25
เมื่อมีข้อมูลนี้ เราจะเริ่มเห็นว่าช่วงไหนน่าจะมีเงินเข้ามามากหรือน้อย
แต่ต้องระวังว่า วันที่ลูกค้าครบกำหนดจ่าย ไม่ได้แปลว่าจะได้รับเงินตรงวันนั้นเสมอไป
หากลูกค้ามักจ่ายช้า ควรใช้วันที่คาดว่าจะได้รับเงินจริงในการวางแผน
3. จดว่าบริษัทต้องจ่ายอะไรบ้าง
ต่อมาให้รวบรวมรายจ่ายที่กำลังจะเกิดขึ้น เช่น
- ค่าสินค้าและวัตถุดิบ
- เงินเดือนพนักงาน
- ค่าเช่าสำนักงาน
- ค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าบริการต่าง ๆ
- ภาษีที่ต้องชำระ
- เงินผ่อนชำระหนี้
- ค่าใช้จ่ายอื่นที่บริษัทต้องจ่าย
โดยใส่ทั้งจำนวนเงินและวันที่ต้องจ่าย
วิธีนี้จะช่วยให้เรารู้ว่าเงินจากลูกค้าจะเข้าทันรายจ่ายหรือไม่
4. ทำตารางเงินเข้าออกล่วงหน้าทุกสัปดาห์
เมื่อรู้ยอดเงินเริ่มต้น เงินที่จะได้รับ และเงินที่ต้องจ่ายแล้ว ให้นำมาจัดเป็นตาราง
ตัวอย่างแผนเงินสด 4 สัปดาห์ จากกรณีสมมติเดิม
| รายการ | สัปดาห์ 1 | สัปดาห์ 2 | สัปดาห์ 3 | สัปดาห์ 4 |
|---|---|---|---|---|
| เงินเริ่มต้น | 200,000 | 150,000 | 100,000 | 50,000 |
| เงินที่ได้รับ | 50,000 | 50,000 | 50,000 | 50,000 |
| เงินที่จ่าย | 100,000 | 100,000 | 100,000 | 150,000 |
| เงินคงเหลือ | 150,000 | 100,000 | 50,000 | −50,000 |
หน่วย: บาท ตัวเลขเป็นตัวอย่างสมมติ

จากตารางนี้ เราจะเห็นทันทีว่า
- สัปดาห์แรกยังมีเงินเพียงพอ
- สัปดาห์ที่สองเงินเริ่มลดลง
- สัปดาห์ที่สามเหลือเงิน 50,000 บาท
- สัปดาห์ที่สี่มีเงินไม่พอจ่าย 50,000 บาท
เมื่อรู้ล่วงหน้า เจ้าของธุรกิจก็มีเวลาหาทางแก้ไขก่อนที่ปัญหาจะเกิดขึ้นจริง
หากต้องการวางแผนให้ละเอียดขึ้น สามารถทำตารางล่วงหน้า 13 สัปดาห์ หรือประมาณ 3 เดือน และอัปเดตทุกสัปดาห์ เพื่อมองเห็นเงินเข้าออกในระยะสั้นได้ต่อเนื่อง
แนวทางนี้สอดคล้องกับคำแนะนำเรื่องการวางแผนกระแสเงินสดของ BDC
5. หากเห็นว่าเงินจะไม่พอ ให้รีบวางแผนแก้ไข
เมื่อรู้ว่าช่วงไหนเงินอาจไม่พอ เราสามารถพิจารณาทางเลือกต่าง ๆ ได้ เช่น
ติดตามเงินจากลูกค้าให้เร็วขึ้น
ตรวจสอบว่าลูกค้ารายไหนใกล้ถึงกำหนดจ่าย มีเอกสารเรียกเก็บเงินครบหรือไม่ และสามารถยืนยันวันจ่ายได้หรือไม่
เจรจาเรื่องกำหนดจ่ายเงิน
หากมีรายจ่ายก้อนใหญ่ อาจพูดคุยกับคู่ค้าเพื่อขอแบ่งจ่ายหรือเปลี่ยนวันจ่ายตามที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน
ลดการซื้อสินค้าที่ไม่จำเป็น
หากมีสินค้าเหลืออยู่ในสต็อกจำนวนมาก อาจต้องทบทวนว่าควรซื้อสินค้าเพิ่มทันทีหรือไม่ เพื่อไม่ให้เงินไปจมอยู่กับสินค้าที่ขายยังไม่ออก
เตรียมเงินสำรอง
ธุรกิจควรมีเงินสำรองตามความจำเป็นและความเสี่ยงของตัวเอง เช่น เงินสำหรับจ่ายค่าใช้จ่ายประจำในช่วงที่ยอดขายลดลงหรือเก็บเงินลูกค้าได้ช้า
หากจำเป็นต้องใช้สินเชื่อ ควรเปรียบเทียบดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และความสามารถในการชำระคืนก่อนตัดสินใจ
เจ้าของ SME ควรดูตัวเลขอะไรเป็นประจำ?
นอกจากยอดขายและกำไรแล้ว มีตัวเลขสำคัญอีก 4 อย่างที่เจ้าของกิจการควรติดตาม
| ตัวเลข | ช่วยให้รู้อะไร |
|---|---|
| เงินสดคงเหลือ | ตอนนี้บริษัทมีเงินอยู่เท่าไร |
| เงินที่ลูกค้ายังค้างจ่าย | ยังมีเงินเท่าไรที่เราขายสินค้าไปแล้วแต่ยังไม่ได้รับ |
| เงินที่บริษัทต้องจ่าย | มีภาระต้องจ่ายอีกเท่าไรและเมื่อไร |
| เงินสดที่คาดว่าจะเหลือ | ในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้าเงินจะพอใช้หรือไม่ |
หากติดตามตัวเลขเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ เจ้าของธุรกิจจะตัดสินใจเรื่องการซื้อสินค้า การลงทุน และการใช้เงินได้รอบคอบมากขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
ธุรกิจเล็ก ๆ จำเป็นต้องทำแผนเงินสดหรือไม่?
จำเป็นและมีประโยชน์ แม้ธุรกิจจะมีพนักงานเพียงไม่กี่คน เพราะธุรกิจขนาดเล็กอาจมีเงินสำรองจำกัด หากลูกค้าจ่ายเงินช้าเพียงหนึ่งรายก็อาจกระทบรายจ่ายสำคัญได้
สามารถเริ่มจากตารางง่าย ๆ โดยไม่จำเป็นต้องใช้ระบบที่ซับซ้อน
ต้องทำตารางกระแสเงินสดทุกวันหรือไม่?
ขึ้นอยู่กับลักษณะธุรกิจ
หากมีรายการรับจ่ายไม่มาก อาจเริ่มจากการตรวจทุกสัปดาห์ แต่หากมีเงินเข้าออกจำนวนมากหรือกำลังประสบปัญหาเงินสด ควรตรวจรายวัน โดยเฉพาะช่วงที่มีรายจ่ายก้อนใหญ่
ธุรกิจมีกำไร แต่ไม่มีเงินสด แปลว่ากำลังขาดทุนหรือไม่?
ไม่จำเป็น เพราะกำไรกับเงินสดเป็นคนละเรื่องกัน
ธุรกิจอาจยังมีกำไร แต่มีเงินไปอยู่ในสินค้าคงเหลือ หรือยังไม่ได้รับเงินจากลูกค้า
อย่างไรก็ตาม หากเกิดปัญหาเงินสดไม่พออยู่เป็นประจำ ควรตรวจสอบเพิ่มเติมว่าธุรกิจมีปัญหาเรื่องต้นทุน ราคาขาย หรือการบริหารเงินด้วยหรือไม่
สรุป: ขายดีอย่างเดียวไม่พอ ต้องบริหารเงินให้เป็นด้วย
การทำธุรกิจให้เติบโตไม่ใช่แค่ขายสินค้าให้ได้มากที่สุดหรือทำกำไรให้สูงที่สุด แต่ต้องมั่นใจด้วยว่าบริษัทมีเงินเพียงพอสำหรับจ่ายค่าใช้จ่ายที่ถึงกำหนด
เจ้าของ SME ควรเริ่มจากเรื่องง่าย ๆ คือ
รู้ว่าตอนนี้มีเงินเท่าไร รู้ว่าจะได้เงินจากใครเมื่อไร และรู้ว่าต้องจ่ายอะไรเมื่อไร
เพียงเริ่มวางแผนเงินเข้าออกล่วงหน้า ก็จะช่วยให้มองเห็นปัญหาเร็วขึ้นและมีเวลาตัดสินใจก่อนเงินขาดมือ
หากต้องการวางระบบการเงินหรือปรับปรุงการบริหารเงินสดของธุรกิจ สามารถศึกษารายละเอียด บริการที่ปรึกษาของ BKT หรือ ติดต่อ BKT เพื่อสอบถามแนวทางที่เหมาะกับกิจการ
แหล่งอ้างอิง
- BDC — 5 tips to manage your cash flow — ความแตกต่างระหว่างกำไรกับเงินสด
- BDC — Plan your cash flow in the coming year — การวางแผนเงินสดล่วงหน้า
- business.gov.au — Set up a cash flow statement — หลักการคำนวณเงินเข้าออกของธุรกิจ
- สภาวิชาชีพบัญชี — คู่มืออธิบาย TAS 7 งบกระแสเงินสด — หลักการจัดประเภทกระแสเงินสด
หมายเหตุ: ตัวเลขทั้งหมดในบทความเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการศึกษา ไม่ใช่ข้อมูลทางการเงินของกิจการจริง
